Artikelen

Laat je niet hersenspoelen

In de rubriek ‘Meedenkers’ verscheen gisteren in NRC Next een artikel van filosofe Stine Jensen. Kritiek achteraf op een stuk is goed, maar van meedenken wordt het beter. Dat is het idee achter de rubriek De Meedenkers.

Stine Jensen ontdekte de schaduwkanten van yoga en meditatie. Wees bedacht op manipulatie.
Al mag ik mij filosoof noemen, ik heb geen flauw idee van wat dé zin van het leven is. Nu ja, het leven heeft wellicht ook geen zin, je moet zelf zin en betekenis aan je eigen leven zien te geven. Dat kan op veel manieren, het aanbod is reuze: een wereldverbeteraar worden, boeken lezen, consumeren, kinderen krijgen, series kijken, of mediteren om in ieder geval kalm te blijven onder de in essentie gapende betekenisloosheid van ons bestaan. Onder de zwaarte van die betekenisloosheid verlang ik wel eens naar overgave, opgevat als een diepe vorm van ontspanning en berusting in het zijn en het niet-zijn (de dood) dat onvermijdelijk ooit volgt.
Nu is overgave een beladen woord, het staat haaks op autonomie. Je hebt er vertrouwen voor nodig in iets of iemand, of een ideaal. Maar de wereld moedigt eerder aan tot wantrouwigheid als je denkt aan nepnieuws, bedrijven die rommelen met data, of de politieke leiders die omwille van electoraal gewin praten over witte wijn. In zo’n klimaat is er een schreeuwend tekort aan spiritueel leiderschap. En dat gapende gat wordt op dit moment gevuld door een wildgroei aan coaches, yoga-scholen en selfmade goeroes die handvatten bieden hoe te leven.

   Cult-is-cool

Er is recent een opmerkelijke koppeling ontstaan tussen cult (sekte) en cool, merkte schrijver Laura Woollett terecht op in The Guardian . Er is een rage rondom boeken waarin jonge vrouwen vallen voor een sekte, zoals The Girls (2016) van Emma Cline; een hernieuwde belangstelling voor de idealistische commune-vorming in de jaren tachtig, zoals die van Bhagwan in de serie Wild Wild Country (2018) – dé hit van Netflix; en Quentin Tarantino komt dit voorjaar met een heldhaftige film over The Manson Family, aangekondigd als het vijftigjarige ‘jubileum’ van de moorden in opdracht van de sekteleider. Mij viel de cult-is-cool-kanteling ook op in de serie The Americans (2013-2019). Daarin komt de zogenaamde EST-beweging (Erhard Seminar Training, genoemd naar de stichter daarvan), als tamelijk gezond en boeiend alternatief uit de verf als je het afzet tegen het gewelddadige bestaan van de hoofdrolspelers.
Lange tijd stond EST juist te boek als een gevaarlijke hersenspoelbeweging uit de jaren tachtig, een tijd met een wildgroei aan persoonlijke ontwikkelingstrajecten. En dan was er Gordon, die zich in zijn programma Gordon in Wonderland (2018) met kinderlijk enthousiasme in een Bhagwan meditatie stortte. Het ging verder dan aapjes kijken, hij fantaseerde over de aantrekkelijke kanten van het commune-bestaan.

   Wild Wild Country

Natuurlijk wordt in Wild Wild Country ook de schaduwkant van het sektarische leven breed uitgemeten – manipulatie, geweld en vergiftiging en die is fascinerend, want je ziet in het begin een club aardige dromers die snakt naar een wereld voor liefde en vrede. Je voelt compassie met de accountant die zich afvraagt: ga ik echt mijn hele leven rekeningen opmaken van kapitalistische bedrijven, of reis ik af naar India om het leven vol te leven?
Het is goed te begrijpen dat de cult-is-cooltrend in de huidige samenleving opspeelt: in een vermoeide samenleving met toenemende prikkels, onzekerheid en chaos en een aarde die ook aardig opgebrand raakt, worden yoga, meditatie en boeddhisme als ‘medicijn’ steeds populairder, omdat zij zowel de technieken bieden om de geest te kalmeren als gevoelens van extase oproepen. Ook de groepsappeal is aantrekkelijk: hier is tijdelijk een verlossing voor de eenzaamheid van het individu dat opgaat in een collectief en samen naar een ideaal toewerkt, namelijk dat van een ecovriendelijk universum waarin delen, empathie en liefde voorop staan.
Mijn eigen spirituele zoektocht heeft me ook veel moois gebracht. Ik nam ontslag op de universiteit en deed een opleiding tot kundalini yoga leraar. Ik voelde me weer levendig, in contact met mijn lijf, en in staat tot meer compassie en zorg voor anderen. Maar ik ben ook de schaduwkant tegengekomen.

Meer: Laat je niet hersenspoelen

Waarom haat ik homo’s?

Nandan Bosma heeft, in samenwerking met Satyamo Uyldert, uitgebreid research gedaan naar wat Osho over seksualiteit zegt.

Iemand stelt Osho de vraag: ‘Waarom haat ik homo’s?’ Osho antwoordt:
‘Diep van binnen moet je zelf homoseksueel zijn, want waarom zou je anders zo’n hekel aan hen hebben? (..) Haat is bedrieglijk: je haat, want in feite wens je iets te onderdrukken. En haat is niet goed, want het brengt geen schade aan een ander toe, het schaadt enkel jezelf. Er zijn miljoenen mensen die een gruwelijke hekel aan homo’s hebben. Dat betekent alleen maar dat miljoenen mensen in staat zijn om zelf homoseksueel te worden, als de gelegenheid zich
voordoet. Ze hebben een diep verlangen naar de verboden vrucht. Alleen maar om zichzelf onder controle te houden creëren ze een dikke muur van haat.

Dat zou het geval kunnen zijn; maar het kan ook een eenvoudig, alledaags verschijnsel in het leven zijn, dat we niet van mensen houden die niet precies zo zijn als wijzelf. Mensen die niet op ons lijken, die haten we. Waarom? – omdat ze achterdocht bij ons wekken. Hindoes haten Moslims – niet dat er iets speciaals aan de hand is met Moslims. Moslims haten Hindoes – niet dat er iets speciaals aan de hand is met Hindoes, waarom we ze moeten haten.

 

Maar iedereen die niet is als ons moet gehaat worden, omdat hij een vreemdeling is, een buitenstaander, en een buitenstaander roept angst op. En wie weet? – misschien weet hij het beter. Om jezelf te beschermen tegen deze twijfel neem je een veiligheidsmaatregel; haat functioneert als veiligheidszone, een schuilplaats. Het is dan geen kwestie van homoseksualiteit. Als je niet hetzelfde soort kleren draagt als andere mensen, dan haten ze je, dan mogen ze je niet.’
Uit: Meer over homoseksualiteit.

Schuldgevoel over homoseksualiteit

Nandan Bosma heeft, in samenwerking met Satyamo Uyldert, in het verleden uitgebreid research gedaan naar wat Osho over seksualiteit zegt. Het artikel dat daaruit voortkwam, heeft onlangs een update ondergaan en is in zijn geheel, met links naar de verschillende hoofdstukken, te vinden onder OSHO OVER SEKSUALITEIT op deze site.

Osho ging van tijd tot tijd dieper op het verschijnsel homoseksualiteit in, met name omdat bezoekers hem er vragen over stelden. Vaak waren dit mensen die (grote) moeite hadden met hun homo-zijn. Ze voelen zich ongelukkig, hebben er een schuldgevoel over, veroordelen zichzelf erom. Het antwoord van Osho aan een jongeman, die zegt:
‘Ik voel me heel erg schuldig over het feit dat ik homoseksueel ben, want het is onnatuurlijk,’ luidt:
‘Ja, als hij naar Mahatma Gandhi was gegaan, of naar de paus in het Vaticaan of naar Puri’s Shankaracharya, wat zou er dan gebeurd zijn? Zij zouden hem zich pas echt schuldig laten voelen. (..) Maar hij was naar de verkeerde man gekomen. Ik zei tegen hem: ‘Nou, en? Waarom zeg je trouwens dat het onnatuurlijk is?’ Hij zei: ‘Is het dan niet onnatuurlijk?’ Hij was verbaasd en geschokt. ‘Is het dan niet onnatuurlijk?’ Ik zei: ‘Hoe kan het onnatuurlijk zijn? Mijn definitie van ‘natuur ‘ is: dat wat er gebeurt is natuurlijk. Dus in de eerste plaats, hoe kan er dan ooit iets onnatuurlijks plaatsvinden?’

De bezoeker voelt zich meteen opgelucht. 
‘Dus, het is niet onnatuurlijk? Is het niet pervers? Is het niet op een of andere manier abnormaal? En ik vertelde hem: Nee! Maar zo zei hij, hoe zit het dan met dieren – die zijn niet homoseksueel. Ik zei: Die zijn ook niet zo intelligent! Zij hebben een vastomlijnd levenspatroon. Zoals hun biologie het voorschrijft, zo leven ze. Ga maar kijken en zie hoe een buffel gras eet – zij eet alleen een bepaalde grassoort, niets anders. Je kunt haar het heerlijkste eten aanbieden – daar geeft ze niet om; ze gaat door met het eten van haar gras. Ze kent geen alternatieven. Haar bewustzijn is erg klein, bijna nul. De mens is een intelligent wezen; hij probeert nieuwe manieren van contact maken uit, van leven. De mens is het enige dier dat nieuwe dingen uitvindt.’

‘Hij was opgelucht. Ik kon zien dat een grote last, een berg die hij op zijn schouders droeg, verdwenen was. Maar ik ben er niet zeker van hoe lang hij vrij en onbelast zal blijven. Hij kan in handen vallen van een of andere mahatma, die hem opnieuw het idee van ‘dit is onnatuurlijk’ zal bijbrengen. Mahatma’s zijn óf sadisten óf masochisten – blijf uit hun buurt! Zodra je ergens een mahatma ziet, zet het dan zo snel als je kunt op een lopen, voordat hij je opzadelt met een schuldgevoel!’
Meer over homoseksualiteit.

Kunnen wij u niet bekritiseren?

Vrienden, een sannyasin heeft me gevraagd: ‘Kunnen wij het niet oneens met u zijn, kunnen wij u niet bekritiseren?’
Een significante vraag voor iedereen. Dit is geen debatclub. Het is niet nodig om ervoor te zijn, ook niet om ertegen te zijn. Wat nodig is dat je goed luistert. Als je goed luistert, geeft dat de doorslag. Ervoor zijn gewoon is iets van de mind, en ertegen zijn net zo goed. In beide gevallen schiet je er niets mee op. Waar je wel wat aan hebt is experimenteren, ervaren, maar dat komt alleen als je me gehoord hebt. Het moeilijkste is om goed te luisteren, om stil te luisteren. Als je denkt aan ermee eens zijn of oneens zijn, dan kun je me niet horen. Je vooroordelen functioneren daar dan als een gordijn, ze zullen alles vervormen.
Ik vraag je niet om het met me eens te zijn en ik vraag je niet om het met me oneens te zijn. Onze hele benadering gaat voorbij de mind. Je moet leren hoe je moet luisteren, hoe je stil moet zijn en je stilte laten beslissen. Laat je no-mind beslissen. En ik weet dat je no-mind absoluut in synchroniciteit zal zijn met wat ik zeg. Ik zal het woord ‘eens zijn’ niet gebruiken, dat woord behoort tot de mind. ‘Oneens zijn’ evengoed. Dat zijn allebei tegenpolen van de mind: positief/negatief, theïst/atheïst, gelovige/ongelovige.

Ik probeer je no-mind te bereiken, waar het nooit een kwestie is van keuze. No-mind werkt keuzeloos. Als ik eenmaal de no-mind heb benaderd, als je me hebt toegelaten, je vooroordelen opzij hebt gezet, hoef je het er niet mee eens te zijn of oneens, dan zul je een enorme synchroniciteit vinden. Je zult in volkomen harmonie met me zijn. En alleen die harmonie kan jou helpen om te evolueren.
Wat ga je doen met ermee eens zijn? Er wordt gewoon een geloof geschapen en ik ben tegen ieder geloof. Wat ga je doen met er niet mee eens zijn? Je vooroordeel zal blijven bestaan en je vooroordeel is je probleem. Je zal binnen de grenzen blijven van je vroegere opvoeding, de programmering door je familie, door de school, door de maatschappij, door de kerk.
Dit is geen intellectuele discussieerclub, dit is een plek voor zoekers. Het is iets totaal anders dan wat je waar ook ter wereld tegen zult komen. Hier zijn we op zoek om een diepe harmonie te vinden. Als je in harmonie met me kunt zijn -het is niet met me eens zijn- ben je één met mij. Ergens mee eens zijn vergt twee mensen. Als je met mij in harmonie kunt zijn kan ik veel overdragen wat niet gezegd kan worden. En alleen dat wat niet gezegd kan worden gaat jou helpen om te groeien.

Osho, Christianity and Zen #2 vraag 1.

De Nieuwe Mens stemt mij hoopvol

Interview met Korthals Altes.
Edy Korthals Altes, 94 jaar, oud-ambassadeur, spreekt met Fokke Obbema in een Volkskrant interview. Obbema kreeg in 2017 een hartstilstand en een jaar later gaat hij op zoek naar de zin van ons leven in een reeks interviews. Tot nu toe heeft hij al verscheidene interviews gehouden die op internet te zien zijn onder: volkskrant.nl/zinvanhetleven.

Uitspraken van Korthals Altes over essenties van het menszijn:
• De langste reis van het leven is de reis naar binnen.
• De zin van ons leven is wakker worden en ons bewust worden van de fundamentele relatie met de oergrond van ons bestaan en ons richten op de grondwet in ons leven. Dat is voor mij de liefde voor de mens en de natuur.
• We hebben een nieuwe mens nodig die gedreven wordt door liefde voor de medemens en de natuur, en die dat weet te vertalen in een ander economisch model. Dat vergt een andere vorm van leven: materieel soberder, maar rijker van inhoud, met meer aandacht voor de geest.
• Richt je niet op miljonair worden, maar zet je in voor een nieuwe, rechtvaardige samenleving en een nieuw denken over vrede en veiligheid. Met hart en ziel. De krachten die we zelf in het leven hebben geroepen, zoals ongelijkheid en klimaatverandering, dwingen ons de nieuwe mens te verwezenlijken. Als we dat niet inzien, loopt het vast.
 
Osho over De Nieuwe Mens:
De nieuwe mens omvat mijn volledige filosofie over het leven en hoe die in zijn totaliteit geleefd moet worden, in intensiteit, in heelheid, en dan kunnen we elk moment maken tot een geweldige verheugenis, een lied, een dans, een viering.
Een nieuwe mens gaan zij worden die een jongere ziel hebben, de spiritueel jongeren. Het is niet een hoopvolle verwachting, want je bent er al zwanger van.
 De nieuwe mens is niet iemand die van een andere planeet komt. Jij bent het in je frisheid, in je stilte van het hart, in je universums van liefde, in je diepte van meditatie, in je liederen van vreugde, in je dansen van extase, in je liefde van de aarde.
Osho: The Golden Future #32.

Meer: De Nieuwe Mens stemt mij hoopvol
Een bijdrage van Prem Abhay.
 
 
 

De energetische ladder: in 4 stadia seks transcenderen

Nandan Bosma heeft, in samenwerking met Satyamo Uyldert, in het verleden uitgebreid research gedaan naar wat Osho over seksualiteit zegt. Het artikel dat daaruit voortkwam, heeft onlangs een update ondergaan en is in zijn geheel, met links naar de verschillende hoofdstukken, te vinden onder OSHO OVER SEKSUALITEIT op deze site. Hier onder NIEUWS zullen we de komende tijd geregeld aandacht geven aan verschillende aspecten uit dit uitgebreide artikel. Vandaag lichten we uit het eerste hoofdstuk de energetische ladder uit.

Uit een aantal toespraken blijkt dat Osho de ontwikkeling van de menselijke seksualiteit als een energetische ladder ziet. Hij onderscheidt vier stadia. De eerste fase noemt hij auto- erotisch of autoseksueel: 
‘Ieder kind speelt graag met zijn genitaliën. Dat geeft plezier, daar is niets mis mee, maar het is iets dat bij een kind hoort. Het is de eerste kennismaking met seks – een oefening, een eerste stap.’ 

Na deze periode, als een kind ongeveer 10 jaar oud is, komt er voor ieder kind een homoseksuele fase: 
‘Het raakt dan geïnteresseerd in een lichaam, dat gelijk is aan zijn eigen lichaam. Dat is een natuurlijk groeiproces. Eerst is een kind geïnteresseerd in zijn eigen lichaam en dan raakt hij geïnteresseerd in andere lichamen, die precies zo zijn als zijn eigen lichaam – een jongen is geïnteresseerd in jongens, een meisje is geïnteresseerd in meisjes. Dat is een natuurlijke fase.’

Na de homoseksuele fase komt de heteroseksuele fase. Met een homoseksuele relatie is niets mis, maar er is, aldus Osho, minder vervulling vanwege het ontbreken van de tegengestelde pool: 
‘De heterorelatie is de moeilijkste relatie, de meest ongemakkelijke, vol conflicten, want het gaat hier om twee tegengestelde polariteiten – man en vrouw. Ze bestaan elk op een verschillende manier, daarom trekken ze elkaar aan…. omdat ze zo verschillend, zo mysterieus voor elkaar zijn.’ 

Het transcendente stadium, de vierde fase, komt als je alle drie de fases op een natuurlijke manier hebt beleefd, totaal. Je transcendeert seks: 
‘Dan heb je geen interesses meer in seks – seks als zodanig – of in je lichaam, of in het lichaam van iemand anders. Mannen- of vrouwenlichamen interesseren je niet meer. Niet dat je op enigerlei manier je lichaam veroordeelt, in feite verdwijnen lichamen – dan zijn er alleen zielen. Het lichaam is alleen maar het buitenjasje. Het brengt een grote verschuiving in je bewustzijn mee. Dat is het vierde stadium, het stadium van de siddha.’ 

Meer: A. Een energetische ladder

Je brein de baas

‘Je bent het lichaam niet, je bent de mind niet, je bent zuiver bewustzijn.’   Osho
 
Interview in Psychologie Magazine met André Aleman, hoogleraar cognitieve neuropsychiatrie, universiteit Groningen.
Hij schreef het boek: Je Brein de Baas, waarin hij in de bres springt voor het bewuste denken en de vrije wil. Ook legt hij uit hoe we beter kunnen worden in de bewuste aansturing van het brein. 

‘De wetenschappers die de vrije wil betwisten, zoals Dick Swaab, Viktor Lamme en Ab Dijksterhuis, ontkennen niet dat je je impulsen kunt beheersen, maar dat zien ze als resultaat van onbewuste, chemische reacties in het brein waar je geen invloed op hebt.’
 
‘Maar ik betwist de gevolgtrekking dat het bewuste denken dus niets in de melk te brokkelen heeft. Mijn punt is dat het bewuste denken wel degelijk van invloed is op ons gevoel en gedrag. Sterker nog, mijn punt is dat je met training beter kunt worden in die bewuste controle.’

Meer: Je brein de baas
Een bijdrage van Prem Abhay.

Omgaan met pijn

Tao, een Canadese sannyasin die sinds 1977 bij Osho is, werd geopereerd toen ze 13 was. Ze ontdekt toevallig dat er gaatjes zaten in de muur van pijn die haar belaagde en ging op die gaatjes focussen. Tot haar verbazing werden de gaten steeds groter, zag ze de pijn in golven komen en gaan en ging ze relaxen in de gaten totdat de pijn was verdwenen.

Ze werkte haar ervaring uit tot een meditatie waar ze haar cliënten mee helpt. Het gaat erom de connectie met de ‘spirit’, of het pad naar eenheid, te herstellen door zachtjes in een plek in je buik te ademen. Het is als een stuk gereedschap tegen fysieke, maar ook emotionele en mentale pijn.
Meer: In de pijn ademen en in de hara ademen
Uit: Osho News.

Een van de grootste taboes: het terugdringen van de overbevolking

Osho heeft 30 jaar lang gesproken over het probleem van de overbevolking. Hij is een voorstander van een aantal jaren van absolute geboortebeperking. Dat wil zeggen: dat er geen vermindering van het aantal geboortes is, maar dat er een tijdlang helemaal geen geboortes meer plaatsvinden. Pas dan is het mogelijk, aldus zijn visie, om de aarde weer leefbaar te maken voor zoveel mogelijk mensen. 
‘De bevolking moet in aantal worden teruggedrongen als de mens wil blijven bestaan en zijn waardigheid, zijn eer, zijn recht om te leven wil behouden.’ 
Osho, It ’s all about Change.

Osho is om deze uitspraken verguisd door vrijwel alle godsdiensten. En door politici wordt het onderwerp ‘overbevolking’ gemeden. Want je maakt jezelf als politicus niet populair door te tornen aan een zogenaamd fundamenteel recht. Dat zou zijn: iedere mens heeft het recht om zich voort te planten.
Nu tornt David Attenborough aan dit recht. Hij geeft aan dat in een wereld met zulke ernstige problemen het niet langer een fundamenteel recht is om kinderen te krijgen: ‘Al onze milieuproblemen zijn gemakkelijker op te lossen als we met minder mensen zijn en moeilijker – en uiteindelijk onmogelijk – met steeds meer mensen.‘


David Attenborough.

De wereld van de natuur verkeert onder de ondraaglijke druk van de menselijk bevolking en diens activiteit. Door wetenschappers wordt gesproken over de Zesde Massale Vernietiging op aarde. Hierdoor zien we bijvoorbeeld allerlei wilde diersoorten in rap tempo in aantal afnemen en zelfs volledig verdwijnen.
Bij Projecten van de Verenigde Naties gaat men ervan uit dat er stabilisatie en reductie van de bevolking binnen decennia mogelijk zijn, maar daar wijzen de cijfers niet op. De stabilisatie van de bevolkingsgroei zal, volgens David Attenborough, pas plaatsvinden nadat aantallen bewoners al hoger zijn dan de aarde aan kan. Daarom is de absolute conclusie van de nu 92-jarige Attenborough: ‘De bevolkingsgroei moet stoppen.’

 

Anapana-sati Yoga, adembewustzijn

Boeddha heeft een methode bedacht, een van de krachtigste methoden, om een innerlijke zon van bewustzijn te creëren. En niet alleen om deze te creëren: de methode is zodanig dat ze niet alleen dit innerlijke bewustzijn creëert, maar dit bewustzijn tegelijkertijd tot in de cellen van het lichaam zelf laat doordringen, tot in heel je wezen. De methode die Boeddha gebruikte staat bekend als Anapana-sati Yoga, de yoga van in- en uitgaande adembewustzijn.


Boeddha standbeeld in Bhutan.

We ademen wel, maar dat is onbewust ademen. Adem is prana, adem is het élan vital, de vitaliteit, het leven zelf. En toch is het onbewust, je bent je er niet bewust van. En als je bewustzijn nodig moest hebben om te kunnen ademen, dan zou je doodgaan. Vroeg of laat zou je het vergeten: je kunt je niet voortdurend iets blijven herinneren.
Ademen vormt een verbinding tussen onze willekeurige en onwillekeurige systemen. We kunnen onze ademhaling tot op zekere hoogte controleren. We kunnen onze ademhaling zelfs een tijdje stoppen, maar we kunnen haar niet blijvend stoppen. Ze gaat zonder ons ook door, ze is niet van ons afhankelijk. Ook al lig je maandenlang in een coma, toch ga je door met ademhalen. Het is een onbewust mechanisme.
Meer: Anapana-sati Yoga