Nieuw

De Grote Weg is niet moeilijk 
voor wie geen voorkeuren heeft.

Als liefde en haat beide afwezig zijn, 
wordt alles duidelijk en onverhuld.

Maak echter het kleinste onderscheid 

en je zet hemel en aarde oneindig ver uit elkaar. 

Als je de waarheid wilt zien, 
heb dan geen mening voor of tegen.

De strijd om waar je voorkeur voor hebt 
is de ziekte van de mind.
Sosan

De mind is een ziekte. Dat is een fundamentele waarheid die het Oosten heeft ontdekt. Het Westen zegt dat de mind ofwel ziek kan worden, ofwel gezond kan zijn. De westerse psychologie berust daarop: de mind kan gezond of ziek zijn. Maar het Oosten zegt dat de mind als zodanig de ziekte is, en niet gezond kan zijn. Geen enkele psychiatrie zal kunnen helpen; je kunt de mind hooguit normaal ziek maken.

Rafael: De Athhense School, Plato en Aristoteles. Fresco uit het Vaticaan.

Er zijn dus twee soorten ziektes van de mind: normaal ziek – dat betekent dat je dezelfde ziekte hebt als anderen om je heen; of abnormaal ziek – dat betekent dat je iets unieks bent. Jouw ziekte is niet gewoon – ze is uitzonderlijk. Jouw ziekte is individueel, niet van de massa; dat is het enige verschil. Normaal ziek of abnormaal ziek, maar mind kan niet gezond zijn. Waarom niet?

Het Oosten zegt dat de aard van de mind zodanig is dat hij wel ongezond moet blijven. Het woord ‘gezondheid’ (health) is prachtig. Het komt van dezelfde wortel als het woord ‘heel’. Gezondheid, heling, heel, heilig – ze komen allemaal van dezelfde wortel.

 De mind kan niet gezond zijn omdat hij nooit heel kan zijn. De mind is altijd verdeeld; verdeeldheid is zijn basis. Als hij niet heel kan zijn, hoe kan hij dan gezond zijn? En als hij niet gezond kan zijn, hoe kan hij dan heilig zijn?
 Alle minds zijn profaan. Er is niet zoiets als een heilige mind. Een heilige man leeft zonder mind, omdat hij leeft zonder verdeeldheid.

De mind is de ziekte. En wat is de naam van die ziekte? Aristoteles is de naam, of als je het echt op een ziekte wilt laten lijken, kun je een woord verzinnen: Aristotelitis. Dan lijkt het precies op een ziekte. Waarom is Aristoteles de ziekte? Omdat Aristoteles zegt: ‘Of het een of het ander. Kies!’
 En kiezen is de functie van de mind; de mind kan niet zonder keuze zijn.

Kies en je zit in de val, want telkens als je kiest heb je iets gekozen tegenover iets anders. Als je ergens voor bent, moet je ergens tegen zijn; je kunt niet alleen voor zijn, je kunt niet alleen tegen zijn. Wanneer het ‘voor’ binnenkomt, volgt het ‘tegen’ als een schaduw. Als het ‘tegen’ er is, moet het ‘voor’ er zijn – al dan niet verborgen.

Wanneer je kiest, verdeel je. Dan zeg je: ‘Dit is goed, dat is fout.’ En het leven is een eenheid. Het bestaan blijft onverdeeld, het bestaan blijft in een diep samenzijn. Het is eenheid. Als je zegt ‘dit is mooi en dat is lelijk’ is de mind binnengekomen, want het leven is beide samen. En het mooie wordt lelijk, en het lelijke wordt steeds weer mooi. Er is geen grens; er zijn geen waterdichte compartimenten. Het leven stroomt van het een naar het ander.

De mind heeft vaste compartimenten. Vastheid is de aard van de mind en vloeibaarheid is de aard van het leven. Daarom is mind een obsessie; hij is altijd gefixeerd, hij heeft een vastheid over zich. En het leven is niet vast; het is vloeibaar, flexibel, het beweegt zich steeds naar het tegenovergestelde.

Iets leeft dit moment, het volgende moment is het dood. Iemand was dit moment jong, het volgende moment is hij oud geworden. De ogen waren zo mooi, nu zijn ze er niet meer – alleen ruïnes.
 Het gezicht was zo rozig, nu is er niets meer – zelfs geen schim van het verleden. Mooi wordt lelijk, leven wordt dood, en de dood gaat over in nieuwe geboorte.

Wat te doen met het leven? Je kunt niet kiezen. Als je met het leven wilt zijn, met het geheel, moet je keuzeloos zijn.
De mind is een keuze. Aristoteles maakte het tot de basis van zijn logica en filosofie. Je kunt geen man vinden die verder van Sosan afstaat dan Aristoteles, want Sosan zegt: ‘Noch dit, noch dat – kies niet.’
Sosan zegt: ‘Wees keuzeloos.’ Sosan zegt: ‘Maak geen onderscheid! Zodra je een onderscheid maakt, zodra keuze binnenkomt, ben je al verdeeld, fragmentarisch; je bent ziek geworden, je bent niet heel.

Osho: Het boek van niets #1

Image by Gianni Crestani from Pixabay.

Zorba is het fundament en Boeddha is het paleis. Boeddha is de piek, maar de funderingsstenen worden gelegd door Zorba. Het zou dwaas zijn om ervoor te kiezen een Boeddha te worden zonder over die funderingsstenen te beschikken.

Ik ben hier heel wiskundig over: Zorba moet er zijn, en hoe sterker Zorba is, hoe beter een Boeddha mogelijk is. Dus ik kan elk moment Boeddha worden, Zorba is absoluut nodig als de basisenergie waaruit de Boeddha zal worden gekerfd. Zorba is de marmeren rots waaruit het Boeddhabeeld moet worden gekerfd. Ik kies de rots… dan is Boeddha gemakkelijk.

Het is gewoon een kwestie van je ogen openen. Ik maak me geen zorgen om Boeddha; ik maak me zorgen om mensen die geen Zorba’s zijn. Hoe zullen zij Boeddha’s worden? Ze beschikken niet over het basismateriaal waaruit een Boeddha wordt gevormd.

En deze armoede is de mensen aangedaan door onze religieuze leiders. Zij hebben hen verteld dat ze geen materialisten mogen zijn. Zij hebben hen verteld dat ze celibatair moeten zijn. Zij hebben hen verteld dat ze in armoede moeten leven. Zij hebben hen verteld dat het leven uit zonde bestaat. Al deze dingen hebben hun Zorba’s vernietigd. Anders is elke mens een geboren Zorba de Griek.

En als alles volgens mij verloopt, zal elke man sterven als Zorba de Boeddha. Tussen de Griek en de Boeddha is er niet veel afstand, maar eerst moet je de Griek zijn.

Osho: The Last Testament, Vol. 2 #19

Image by Daniela Elena Tentis from Pixabay.

Osho RISK in Denemarken bestaat 40 jaar. Ze houden elke zomer een groot festival, met een grote circustent. Door de jaren heen heeft deze magische ruimte talloze onvergetelijke momenten geherbergd — ontmoetingen, muziek, liefde, gelach en het simpele plezier van samen zijn.
In hun nieuwsbrief delen ze het verhaal van hoe de circustent tot stand kwam.

Sinds 1989 vormt onze circustent het hart van vele vrolijke evenementen. En we gebruiken hem nog steeds, vooral tijdens de zomerfestivals.

Veeresh was het hoofd van het Multiversity Centrum in Nederland, de Humaniversity. Hij kwam op bezoek en we waren allemaal enthousiast, maar ook een beetje nerveus. Hij was een sterke persoonlijkheid en stond bekend als een zeer uitgesproken, recht-voor-zijn-raap therapeut.

Een kleine groepje van ons stond op de binnenplaats te wachten toen zijn auto aan kwam rijden met een paar andere vrienden van de Humaniversity. Ik had een paar beleefde zinnetjes klaar, zoals: ‘Welkom, wat fijn dat je er bent’ — maar voordat ik een woord kon zeggen, viel Veeresh bijna uit de auto en riep hij: ‘Ik doe die lange rit nooit meer, het is echt te veel.’

We brachten hem snel naar een van de beste kamers en hoopten dat hij na wat rust makkelijker in de omgang zou zijn. En dat was hij ook. Een paar uur later spraken we met hem af om zijn groep te plannen. Tijdens het gesprek vroeg hij of er iets was dat we echt graag wilden hebben in RISK. Ik denk dat we ons krappe budget wel ter sprake hadden gebracht. Satmarga en ik keken elkaar aan en zeiden: ‘Een faxapparaat.’ Dat was zo’n beetje het gekste wat we konden bedenken.

Veeresh zei dat we groter moesten denken.
Toen zei een van ons plotseling: ‘Een grote circustent.’
Ik weet niet precies waar dat vandaan kwam, maar we hadden altijd al te weinig ruimte gehad. We hadden een paar kleine feesttenten die we huurden als we extra ruimte nodig hadden. Veeresh glimlachte en zei: ‘Ik zal er een voor jullie regelen. Wacht maar af.’

De daaropvolgende avonden en nachten veranderde Veeresh het atelier boven in een soort kunstwerkplaats. Hij beschilderde T-shirts en wandschilderingen – meestal met zijn handtekening en een paar eenvoudige, kleurrijke streken.

Toen zijn cursus ten einde liep, nodigden we iedereen in het Boeddha-veld uit en hielden we een veiling van alles wat hij had gemaakt. We konden onze ogen niet geloven toen we zagen hoe al die arme sannyasins plotseling bereid waren kleine fortuinen neer te tellen voor Veeresh’s creaties – maar het gebeurde.

We haalden 16.000 kronen op (wat in die tijd veel was) – de helft van de kosten van een circustent. RISK betaalde de rest, en de volgende dag reden we in het oude blauwe VW-busje naar Randers en kochten de tent van een bedrijf dat ook tenten maakte voor Circus Benneweis.

De tent heeft ons zoveel vreugde gebracht. Er is altijd iets speciaals aan de zomer wanneer Satmarga ons helpt om hem op te zetten. Het is verbazingwekkend hoeveel mensen er tijdens het Zomerfestival in passen – voor feesten, shows en gezellige avonden.

Dank je wel, lieve Veeresh!

Met liefde van Anjee ♡

Ga hier eens een beetje mee experimenteren… Je gaat alleen onder een boom zitten en je wordt voor de eerste maal verliefd op je eigen wezen. Vergeet de wereld, wees alleen verliefd op jezelf. De spirituele zoektocht is in feite de zoektocht om op jezelf verliefd te worden. De wereld is een reis om op anderen verliefd te worden – spiritualiteit is een reis die bestaat in het verliefd worden op jezelf.

Spiritualiteit is erg zelfzuchtig – het is een zoektocht naar jezelf, een zoektocht naar de betekenis van het eigen zelf. Het is om je in jezelf te verheugen, om de smaak van jezelf te proeven. En wanneer er een begin van dit proeven in je innerlijk ontstaat… wacht dan even… zoek een beetje. Voel je uniek-zijn, schep genoegen in je eigen bestaan, want: ‘Wat zou ik hebben kunnen doen als ik niet geboren was? Hoe zou ik hebben kunnen klagen, en tegen wie, als ik hier niet geweest was?’

Je bent in dit bestaan! Zelfs dit feit, zelfs deze hoeveelheid bewustzijn, dit stukje besef van ‘ik ben’, de mogelijkheid alleen al van een kijkje in de gelukzaligheid – geniet van dit alles een beetje. Laat de smaak van dit alles tot in al je poriën doordringen. Sta je zelf toe door de ontroering hierover overmand te worden. Ga dansen als je daarvoor in de stemming bent, ga lachen als je zin hebt om te lachen, of ga een lied zingen als je daar behoefte aan hebt.

Maar denk eraan zelf het centrum van dit alles te blijven, en laat de bronnen van geluk uit je eigen innerlijk vloeien, niet vanuit de buitenwereld.

Osho: Apotheek voor de ziel, p. 77-78.

Image by Eva Michálková from Pixabay.

In dit laatste deel vertelde Dharmen over zijn leven na de sluiting van de Ranch – een interview dat in 2019 in Griekenland door Punya werd afgenomen; transcriptie, redactie en aanvullingen door Srajan.
 Eerder in het Engels verschenen in Osho News.
Hier volgt een korte versie, voor het hele artikel, zie: Het einde van een tijdperk

Deel 1: Osho centra en communes in Nederland
Deel 2: Geld verdienen voor de Ranch

De sluiting
Nadat de Ranch was gesloten, begon de commune in Amsterdam uit elkaar te vallen. Mensen vertrokken en er waren geen medewerkers meer in de disco. Dus moesten we de disco opgeven. Sommigen dropten zelfs sannyas en zeiden: “Nou, ik wil hier niets meer mee te maken hebben. Ik ben weg.” En ze pakten hun spullen en vertrokken.

Maar er was nog steeds een groep sannyasins die in Stad Rajneesh wilde blijven. Deze groep bleef nog zes jaar bestaan met ongeveer de helft van de oorspronkelijke 200 bewoners.
We probeerden het draaiende te houden. Wij waren een van de communes die daadwerkelijk geld opbrachten. Maar nadat Osho in 1990 zijn lichaam had verlaten, moesten we ongeveer 80 procent van de gebouwen opgeven en bleven we slechts de resterende 20 procent – één gebouw – huren. Een paar leden van de commune bleven er wonen.
…

Het is echt jammer dat Osho Stad (de nieuwe naam van Stad Rajneesh) gesloten is, want het had de potentie om zoiets als Osho Risk of Osho Miasto te worden. In Duitsland zijn er een paar plekken op het platteland. Natuurlijk is er in Nederland nog steeds de Humaniversity (die destijds Grada Rajneesh heette), de plek van Veeresh. Onafhankelijk. Dat had niets met Amsterdam te maken.

In feite was Sheela daar ook geweest en had ze tegen Veeresh gezegd: “Je moet het zo en zo en zo doen.” En hij had geantwoord: “Het spijt me, ik ga het doen zoals ik het wil en niet zoals jij het wilt.” Destijds wilde Veeresh zelfs sannyas droppen. Dat heeft hij niet gedaan, want zoals hij zei: “Nee, ik kan sannyas niet droppen omdat Osho mijn Meester is. En wat er hier ook gebeurt, zijn naam zal altijd verbonden blijven met de Humaniversity.” Natuurlijk hield Sheela niet van mensen die tegen haar waren.

Veeresh’s plek was een therapiecentrum; hij had geen commune en stuurde geen geld naar de Ranch. Sheela hield alleen centra in stand die geld opleverden voor de Ranch.
Miasto hield ook voet bij stuk tegen Sheela en bestaat nog steeds. Net als Osho Wajid, een commune en meditatiecentrum in Den Haag.

Osho gearresteerd en world tour
De meesten van ons waren erg bezorgd toen Osho werd gearresteerd. Ik gaf niets om geld. Ik gaf niets om de Ranch. Ik gaf niets om de commune. Ik gaf om Osho, omdat ik wist dat hij in groot gevaar verkeerde. Hij zou die gevangenis misschien niet levend verlaten!

We volgden het nieuws, en terwijl Osho in de gevangenis zat – dat duurde 12 dagen – hielden we de disco draaiende. We hielden de commune draaiende. Maar we maakten ons grote zorgen over zijn gezondheid en zijn veiligheid. Dat was het belangrijkste. We vroegen ons voortdurend af: “Waar is hij, wat doet hij?”

Uiteindelijk was het Hasya, Osho’s nieuwe secretaresse, die de pers in gang zette door te zeggen: “Jullie zijn degenen die ons moeten helpen om uit te zoeken waar hij is.”
…

Poona 2, Osho Risk Denemarken en Corfu
Nadat de Ranch was gesloten, heb ik een tijdje op eigen houtje gewerkt, en toen Osho in 1987 terugkeerde naar Poona, ging ik terug naar India. Ik ging weer tapes kopiëren. Vanuit Jesus House. Samen met een van Osho’s broers. Hij deed de Hindi-banden en ik de Engelse. Het was een heel klein kantoortje. Piepklein. Je moest naar de bovenverdieping van Jesus House en dan vanaf het terras een paar treden naar beneden. Toen ik die baan opzegde, kwam Atmo naar binnen en ik heb hem laten zien hoe het moest.
…

En vandaag?
door Srajan

Er volgt nog een korte geschiedenis (met afbeeldingen) over de sannyasins in Nederland. Abhivandan verhuisde de boeken en cassettes van Osho Publikaties naar een buitenwijk van Amsterdam en een paar jaar later naar het oosten van het land.

Toen de commune in Heerde nog bestond, huurden de sannyasins in Amsterdam een van de drie vleugels van een gevangenis. Van daaruit runden ze de Zorba the Buddha Disco in het hartje van de rosse buurt in Amsterdam. Ook openden ze een meditatiecentrum op een mooie locatie in de grachtengordel.

Van de gevangenis verhuisden ze naar het ‘klooster’ aan de Pijnackerstraat en het Cornelis Troostplein, met een prachtige tuin in het midden. De commune veranderde de naam van Sadhana in Stad Rajneesh, en na 1989 heette het Osho Stad Amsterdam. Een deel van het kloostergebouw werd geëxploiteerd als een jeugdherberg, de Caravanserai. Het oude meditatiecentrum, Amitabh, op een woonboot aan de Prins Hendrikkade werd ook omgebouwd tot een succesvolle jeugdherberg, Wu-Wei.

Osho Wajid, een commune en meditatiecentrum in Den Haag, weigerde net als de Humaniversity de dictaten van Sheela te volgen en bestaat tot op de dag van vandaag. De Osho Humaniversity in Egmond aan Zee blijft een verscheidenheid aan cursussen en trainingen aanbieden. De White Cloud Ashram in Nieuw Scheemda, in het uiterste noordoosten van het land, organiseert elk jaar meditatieretraites en een prachtig Osho-festival. En het Life Force Fitness-centrum in Amersfoort biedt regelmatig Osho’s meditatieve therapieën aan.

Osho TV is via Salto A2  in het hele land te bekijken. De Stichting Vrienden van Osho werd in 1989 opgericht door Nandan die de eerste digitale catalogus van alle vragen die aan Osho zijn gesteld (The Quest) ook heeft opgezet. Deze is door Samadhan verder ontwikkeld tot de Osho Archive Catalog, met PDF’s, audio en video van alle lezingen van Osho. Samen met Satyamo heeft Nandan de memoires van meer dan 60 Sannyasins verzameld en gepubliceerd: Hoe Osho in mijn leven kwam.

Voor het hele artikel, zie: Het einde van een tijdperk

Wanneer de mind verdwijnt, verdwijnen ook de gedachten.
Het is niet zo dat je dan mindless wordt; integendeel, je wordt juist mindful.

Boeddha gebruikt de woorden ‘juiste mindfulness’ miljoenen keren.
Wanneer de mind verdwijnt en de gedachten verdwijnen, word je mindful.
Je doet dingen – je beweegt, je werkt, je eet, je slaapt, maar je bent altijd mindful.
De mind is er niet, maar mindfulness is er wel.

Wat is mindfulness?
Het is aandacht.
Het is volmaakte aandacht.

Osho: And the Flowers Showered #11

Image by Breitmoser from Pixabay.

Mijn inspanning hier is gericht op het creëren van gelukzaligheid, niet op geluk. Geluk heeft geen waarde; het hangt af van verdriet. Gelukzaligheid is transcendentie: je gaat voorbij aan de dualiteit van gelukkig en ongelukkig zijn. Je observeert beide; als er geluk komt, kijk je ernaar en identificeer je je er niet mee.

Je zegt niet: ‘Ik ben gelukkig. Vrede, het is prachtig.’ Je kijkt gewoon toe, je zegt: ‘Ja, er trekt een witte wolk voorbij.’ En als het ongelukkig zijn komt, word je ook niet ongelukkig. Je zegt: ‘Er trekt een zwarte wolk voorbij. Ik ben de getuige, de toeschouwer.’

Dit is waar meditatie om draait: gewoon een toeschouwer worden. Mislukkingen komen, successen komen, je wordt geprezen, je wordt veroordeeld, je wordt gerespecteerd, je wordt beledigd – er komt van alles op je af, het zijn allemaal dualiteiten. En je blijft toekijken.

Door naar de dualiteit te kijken, ontstaat er een derde kracht in je; er ontstaat een derde dimensie in je. De dualiteit betekent twee dimensies: de ene dimensie is geluk, de andere is ongeluk. Door naar beide te kijken, ontstaat er een diepte in je: de derde dimensie, getuige zijn, sakshin.

En die derde dimensie brengt gelukzaligheid. Gelukzaligheid kent geen tegenpool.
Het is sereen, rustig, koel. Het is extase zonder enige opwinding.

Osho, Philosophia Perennis, Vol. 1 #9

Image by John Hain from Pixabay.

Sugit zet zijn analyse van Spinoza’s ideeën voort, van lichaam en geest tot emoties, vrijheid en ten slotte zijn nalatenschap: de Radicale Verlichting (Deel 3).
Hier volgt een beknopte samenvatting, voor het hele artikel zie de pdf hieronder.

Portret van Benedictus de Spinoza door Franz Wulfhagen (1624–1670)
(commons.wikimedia.org)

Lichaam-Geest
Een groot deel van Spinoza’s theorie heeft betrekking op zijn idee over de relatie tussen lichaam en geest – bij mensen, bij dieren en van God. Hij drukt dit op een zeer abstracte manier uit, dus sta mij toe het te parafraseren: Lichaam en geest zijn nauw met elkaar verbonden, het zijn in feite twee aspecten van hetzelfde. Elke beweging van het lichaam en elke verandering in het lichaam wordt weerspiegeld in de geest. Net zoals elke gedachte zijn tegenhanger heeft in het lichaam. Mensen hebben een menselijke mind, paarden hebben een paardenmind. Hij suggereert dat zelfs levenloze objecten dit mind-aspect hebben.
Dus, na de eenheid van God en de schepping, is dit zijn tweede advaita. Dit was revolutionair toen hij het schreef, en het is iets waar onze huidige wetenschap nog steeds niet aan kan tippen.
…

Determinisme…
Lichaam en geest brengen ons natuurlijk bij de vraag naar vrijheid. Is de mind vrij om het lichaam te bewegen, om te doen wat hij ‘wil’? Voor Spinoza is het antwoord luid en duidelijk: nee! Lichaam en geest zijn één, en worden beheerst door de fysische natuurwetten. Elke beweging heeft een oorzaak en kan niet worden bepaald door een of andere externe geest, buiten de natuurwetten om. Wat de bewegingen van je lichaam beheerst, en wat je geest en gevoelens bepaalt, ben jijzelf, je essentie en de interacties die je hebt met de buitenwereld.
…

… en vrijheid!
Deel 5 heet dan Over de kracht van het intellect, of over de menselijke vrijheid.
Voor Spinoza is vrijheid het besef dat je niet wordt geïdentificeerd met ‘ontoereikende ideeën’, willekeurige beelden, emoties of krachten van buitenaf, maar in plaats daarvan in staat bent te zien wat jouw eigen waarheid is – vergelijkbaar met Osho’s ‘respons geven’ tegenover ‘reageren’. Vrijheid is niet het vermogen om te doen wat je wilt, maar de vrijheid van reacties op druk van buitenaf en irrationele overtuigingen:
…
Door te denken kunnen we dus niets veranderen. Maar door gebruik te maken van de rede en intuïtie (’intellect’) – wat wij meditatie zouden noemen – kunnen we ons ontdoen van de identificatie met ontoereikende ideeën, en het daaruit voortvloeiende inzicht zal ons in feite veranderen, d.w.z. onze geest en ons lichaam, en daarmee onze reacties op de buitenwereld.
…

De emoties
Deel 4 van Ethica gaat grotendeels over emoties. We kunnen binnen de beperkingen van dit essay niet op alle details ingaan, maar ik kan het niet laten om een paar regels op te nemen, omdat de citaten zo verfrissend zijn.
Spinoza schrijft over het volledige spectrum van emoties, die hij allemaal afleidt uit drie basisemoties: verlangen, genot en pijn. Hij beschrijft verlangen als de essentie van een mens (of van elk ding), genot als een overgang naar grotere volmaaktheid, en pijn als een overgang naar minder volmaaktheid.
…

Meditatie
Toen ik begon te voelen dat het werkelijke doel van het boek niet wat filosofisch bla bla was, maar authentieke spiritualiteit, was er één grote vraag: waar is de meditatie? Ik zag geen enkele vermelding van ‘stilte’ of ‘voorbij woorden’ of ‘bewustzijn’.
De sleutel is, denk ik, het woord ‘intellect’, dat Spinoza zo’n 450 keer gebruikt in zijn werken, vooral in ‘Verhandeling over de verbetering van het intellect’, zijn eerste boek, en in deel 5 van de Ethica, dat de titel ‘Over de kracht van het intellect, of over de menselijke vrijheid’ draagt.
Het woord intellect wordt in het hedendaagse Engels geassocieerd met taal, rationaliteit en logica. Maar in de tijd van Spinoza had het een heel andere bijklank:

“In de late oudheid en de middeleeuwen werd het intellect beschouwd als de brug tussen de menselijke ziel en goddelijke kennis, met name in religieuze en metafysische contexten. Denkers als Thomas van Aquino en Averroes onderzochten het intellect als het middel waarmee mensen zich bezighouden met hoger redeneren en theologische contemplatie. Deze intellectuele traditie beïnvloedde zowel de christelijke scholastiek als de islamitische filosofie, waar het intellect werd gekoppeld aan het begrijpen van de goddelijke waarheid.” (Wikipedia over het intellect).

Het intellect noemt hij de derde soort kennis, d.w.z. de directe kennis van ons wezen. Tegenwoordig zouden we dat ‘intuïtie’ noemen.
Het doel van het boek is dus niet het opbouwen van een of ander abstract ‘wereldsysteem’, hoewel wij westerlingen en de meeste filosofen filosofie zo zien. Nee, het probeert een weg te wijzen: hoe kunnen jij en ik het goede leven vinden? Het is een methode, net zoals de Vigyan Bhairav Tantra een methode is.
…

Spinoza en de rabbijnen, schilderij van Samuel Hirszenberg (1865–1908)
(commons.wikimedia.org)

Religie en politiek
Zijn ideeën hierover zijn opnieuw radicaal en modern: mensen zullen, als je ze vrij laat van onderdrukking, ernaar streven om samen te werken aan het opbouwen van een democratische en rechtvaardige samenleving, en hij beschrijft precies waarom dat zo is.
Op het voetstuk van het standbeeld van Spinoza in Amsterdam staat in grote letters: ‘Het doel van de staat is de vrijheid’.
…

Nalatenschap: Radicale Verlichting
Op mijn boekenplank staat nog steeds het boek Radical Enlightenment van Jonathan Israel. Het boek verkent de wereld van Spinoza’s ideeën – zijn vrienden en tegenstanders, voor en na hem, in de hele westerse wereld. Israel betoogt dat het spinozisme, de meest radicale vorm van de Verlichting, in feite de ruggengraat van de hele beweging vormde.

Degenen die na hem kwamen, te beginnen met Leibniz, maakten zeker deel uit van de Verlichting en bevorderden individuele vrijheid en wetenschap gebaseerd op observatie. Maar ze deden dat in een zeer gematigde vorm, waarbij ze vooral vasthielden aan de dualiteit van het christelijk geloof en tegemoetkwamen aan de belangen van de aristocratie. Het is aan deze erfenis dat ons denken vandaag de dag nog steeds gebonden is – tenzij we ons ervan bevrijden.

Zoals Spinoza laat zien, is dit een taak voor ieder individu. Daarom heeft hij zo’n respect voor individuele mensen: ieder mens is de drager van deze mogelijkheid. In Spinoza’s redenering geven we slechts een deel van onze vrijheid af aan de staat, omdat de staat als garant voor die vrijheid fungeert. Toch is ieder individu met het vermogen om ‘rede’ en ‘verstand’ te gebruiken in staat om de verlichting te bereiken.
…

Oké, nog één laatste citaat:
“Vrolijkheid [hilaritas] kan niet overmatig zijn; het is altijd goed.
Melancholie daarentegen is altijd slecht.”

Ethica, Deel 4, Stelling 42

Lees het volledige artikel: Spinoza een rationele mysticus! Deel 3

Osho,
Ontspanning is voor mij altijd een van de meest waardevolle gemoedstoestanden geweest. Alleen dan lijkt het mogelijk om waakzaam te zijn, of in ieder geval gaat het dan veel gemakkelijker. Zou je iets willen zeggen over hoe ontspanning verband houdt met bewustzijn?

Ze zijn niet alleen met elkaar verbonden, ze zijn bijna twee kanten van dezelfde medaille. Je kunt ze niet van elkaar scheiden. Ofwel begin je met bewustzijn en dan zul je merken dat je je ontspant… want wat is je spanning? – je identificatie met allerlei gedachten, angsten, de dood, faillissement, de koers van de dollar die daalt…!
Allerlei angsten zijn er.

Dit zijn je spanningen. Ze werken ook door in je lichaam. Je lichaam raakt ook gespannen omdat lichaam en geest niet twee afzonderlijke entiteiten zijn. Body-mind is één systeem, dus als de mind gespannen raakt, raakt het lichaam ook gespannen.

Je kunt beginnen met bewustzijn; dan haalt bewustzijn je weg van de mind en de identificaties met de mind. Dan begint het lichaam vanzelf te ontspannen; dan ben je niet langer eraan gehecht. Spanningen kunnen niet bestaan in het licht van bewustzijn.

Je kunt ook vanaf de andere kant beginnen. Ontspan je gewoon… laat alle spanningen los… en terwijl je je ontspant, zul je verbaasd staan dat er een bepaald bewustzijn in je opkomt. Ze zijn onlosmakelijk met elkaar verbonden. Maar het is makkelijker om vanaf bewustzijn te beginnen; beginnen met ontspanning is wat lastiger, omdat zelfs de poging om te ontspannen een zekere spanning creëert.

Daarom zijn we in het Oosten nooit vanuit ontspanning aan meditatie begonnen; we zijn vanuit bewustzijn begonnen. Dan komt de ontspanning vanzelf, je hoeft die niet tot stand te brengen – want als je die tot stand moet brengen, ontstaat er een zekere spanning. Het moet vanzelf komen; alleen dan is het pure ontspanning. En het komt ook.

Osho: Satyam Shivam Sundaram, Truth Godliness Beauty #25