In dit laatste deel vertelde Dharmen over zijn leven na de sluiting van de Ranch – een interview dat in 2019 in Griekenland door Punya werd afgenomen; transcriptie, redactie en aanvullingen door Srajan.
Eerder in het Engels verschenen in Osho News.
Hier volgt een korte versie, voor het hele artikel, zie: Het einde van een tijdperk

Deel 1: Osho centra en communes in Nederland
Deel 2: Geld verdienen voor de Ranch
De sluiting
Nadat de Ranch was gesloten, begon de commune in Amsterdam uit elkaar te vallen. Mensen vertrokken en er waren geen medewerkers meer in de disco. Dus moesten we de disco opgeven. Sommigen dropten zelfs sannyas en zeiden: “Nou, ik wil hier niets meer mee te maken hebben. Ik ben weg.” En ze pakten hun spullen en vertrokken.
Maar er was nog steeds een groep sannyasins die in Stad Rajneesh wilde blijven. Deze groep bleef nog zes jaar bestaan met ongeveer de helft van de oorspronkelijke 200 bewoners.
We probeerden het draaiende te houden. Wij waren een van de communes die daadwerkelijk geld opbrachten. Maar nadat Osho in 1990 zijn lichaam had verlaten, moesten we ongeveer 80 procent van de gebouwen opgeven en bleven we slechts de resterende 20 procent – één gebouw – huren. Een paar leden van de commune bleven er wonen.
…
Het is echt jammer dat Osho Stad (de nieuwe naam van Stad Rajneesh) gesloten is, want het had de potentie om zoiets als Osho Risk of Osho Miasto te worden. In Duitsland zijn er een paar plekken op het platteland. Natuurlijk is er in Nederland nog steeds de Humaniversity (die destijds Grada Rajneesh heette), de plek van Veeresh. Onafhankelijk. Dat had niets met Amsterdam te maken.
In feite was Sheela daar ook geweest en had ze tegen Veeresh gezegd: “Je moet het zo en zo en zo doen.” En hij had geantwoord: “Het spijt me, ik ga het doen zoals ik het wil en niet zoals jij het wilt.” Destijds wilde Veeresh zelfs sannyas droppen. Dat heeft hij niet gedaan, want zoals hij zei: “Nee, ik kan sannyas niet droppen omdat Osho mijn Meester is. En wat er hier ook gebeurt, zijn naam zal altijd verbonden blijven met de Humaniversity.” Natuurlijk hield Sheela niet van mensen die tegen haar waren.
Veeresh’s plek was een therapiecentrum; hij had geen commune en stuurde geen geld naar de Ranch. Sheela hield alleen centra in stand die geld opleverden voor de Ranch.
Miasto hield ook voet bij stuk tegen Sheela en bestaat nog steeds. Net als Osho Wajid, een commune en meditatiecentrum in Den Haag.
Osho gearresteerd en world tour
De meesten van ons waren erg bezorgd toen Osho werd gearresteerd. Ik gaf niets om geld. Ik gaf niets om de Ranch. Ik gaf niets om de commune. Ik gaf om Osho, omdat ik wist dat hij in groot gevaar verkeerde. Hij zou die gevangenis misschien niet levend verlaten!
We volgden het nieuws, en terwijl Osho in de gevangenis zat – dat duurde 12 dagen – hielden we de disco draaiende. We hielden de commune draaiende. Maar we maakten ons grote zorgen over zijn gezondheid en zijn veiligheid. Dat was het belangrijkste. We vroegen ons voortdurend af: “Waar is hij, wat doet hij?”
Uiteindelijk was het Hasya, Osho’s nieuwe secretaresse, die de pers in gang zette door te zeggen: “Jullie zijn degenen die ons moeten helpen om uit te zoeken waar hij is.”
…

Poona 2, Osho Risk Denemarken en Corfu
Nadat de Ranch was gesloten, heb ik een tijdje op eigen houtje gewerkt, en toen Osho in 1987 terugkeerde naar Poona, ging ik terug naar India. Ik ging weer tapes kopiëren. Vanuit Jesus House. Samen met een van Osho’s broers. Hij deed de Hindi-banden en ik de Engelse. Het was een heel klein kantoortje. Piepklein. Je moest naar de bovenverdieping van Jesus House en dan vanaf het terras een paar treden naar beneden. Toen ik die baan opzegde, kwam Atmo naar binnen en ik heb hem laten zien hoe het moest.
…
En vandaag?
door Srajan
Er volgt nog een korte geschiedenis (met afbeeldingen) over de sannyasins in Nederland. Abhivandan verhuisde de boeken en cassettes van Osho Publikaties naar een buitenwijk van Amsterdam en een paar jaar later naar het oosten van het land.
Toen de commune in Heerde nog bestond, huurden de sannyasins in Amsterdam een van de drie vleugels van een gevangenis. Van daaruit runden ze de Zorba the Buddha Disco in het hartje van de rosse buurt in Amsterdam. Ook openden ze een meditatiecentrum op een mooie locatie in de grachtengordel.
Van de gevangenis verhuisden ze naar het ‘klooster’ aan de Pijnackerstraat en het Cornelis Troostplein, met een prachtige tuin in het midden. De commune veranderde de naam van Sadhana in Stad Rajneesh, en na 1989 heette het Osho Stad Amsterdam. Een deel van het kloostergebouw werd geëxploiteerd als een jeugdherberg, de Caravanserai. Het oude meditatiecentrum, Amitabh, op een woonboot aan de Prins Hendrikkade werd ook omgebouwd tot een succesvolle jeugdherberg, Wu-Wei.
Osho Wajid, een commune en meditatiecentrum in Den Haag, weigerde net als de Humaniversity de dictaten van Sheela te volgen en bestaat tot op de dag van vandaag. De Osho Humaniversity in Egmond aan Zee blijft een verscheidenheid aan cursussen en trainingen aanbieden. De White Cloud Ashram in Nieuw Scheemda, in het uiterste noordoosten van het land, organiseert elk jaar meditatieretraites en een prachtig Osho-festival. En het Life Force Fitness-centrum in Amersfoort biedt regelmatig Osho’s meditatieve therapieën aan.
Osho TV is via Salto A2 in het hele land te bekijken. De Stichting Vrienden van Osho werd in 1989 opgericht door Nandan die de eerste digitale catalogus van alle vragen die aan Osho zijn gesteld (The Quest) ook heeft opgezet. Deze is door Samadhan verder ontwikkeld tot de Osho Archive Catalog, met PDF’s, audio en video van alle lezingen van Osho. Samen met Satyamo heeft Nandan de memoires van meer dan 60 Sannyasins verzameld en gepubliceerd: Hoe Osho in mijn leven kwam.
Voor het hele artikel, zie: Het einde van een tijdperk