Deel 2 van een interview met Dharmen, waarin hij sprak over de Zorba the Buddha Disco in Amsterdam, de pers en Sheela’s bijeenkomsten –
gegeven aan Punya in 2019, opgetekend en bewerkt door Srajan
Lees deel 1: Osho centra en communes in Nederland
(Klik op afbeeldingen om op volledig scherm te bekijken)
Zorba The Buddha Disco
We openden de disco toen de commune nog in de gevangenis zat, voordat we naar het klooster verhuisden. We hebben de hele plek verbouwd, we hebben alles gerenoveerd. En het werd een echt grote disco, voor 900 mensen.
Er waren al sannyas-disco’s geopend in veel steden in Duitsland. Alleen al in Keulen waren er twee disco’s; de grote en de kleine, zoals ze die noemden. Het was een goede manier om geld te verdienen om naar de Ranch te sturen.
De disco werd echt heel beroemd en populair in Amsterdam. Er stond altijd een rij mensen te wachten om binnen te komen.
Gezien het feit dat we in de rosse buurt zaten – met de prostituees, de Hells Angels, junkies, pooiers, dat soort mensen (de buurt is wereldberoemd bij toeristen) – waren de ouders, ondanks dit alles, blij om hun dochters en zonen naar onze disco te zien komen. Ze zeiden: ‘Jullie zaak is netjes. Jullie doen niet aan drugs.’
Er waren geen drugs. Er was geen geweld. Het ging echt alleen maar om dansen. Er kwamen studenten, ook mensen met veel geld. Meisjes van 16–17 jaar. Allerlei soorten mensen kwamen naar Zorba the Buddha. En nooit een probleem. Nooit agressie. Geen drugs. Niets. *
In de bar beneden zag je alle prostituees, de pooiers, de drugsdealers – niet alleen de kleine dealers, maar ook de grote. En ze wisten: hier wordt niet gedeald! Dat is precies waarom ze kwamen. Dat was hun plekkie om wat te drinken. Even vrij. ‘Kom we gaan naar de Bhagwan’s voor een biertje.’
‘We gaan daarheen voor de lol. We gaan daarheen om te dansen. Voor onszelf. We komen omdat het een plek is waar we alles achter ons kunnen laten.’ En ze gedroegen zich netjes.
Iedereen vond het leuk. Als je om 1 uur ‘s nachts het toilet binnenliep: brandschoon. Elk uur werden de toiletten schoongemaakt. We zorgden er echt voor. Echt heel mooi. En Zorba werd beroemd omdat we zoveel zorg erin staken. Dat was dé plek om naartoe te gaan. Je kon erheen gaan zonder gedoe en zonder agressie.
Zorba the Buddha, Amsterdam. Fotocredits: Peter Elenbaas (elenbaasvisuals.nl)
Helpen als uitsmijter
Mijn voornaamste taak was de boekhouding, maar soms hielp ik mee in de disco als uitsmijter, hoewel ik geen nachtmens ben die tot in de vroege uurtjes door kan gaan. Soms hadden mensen even pauze nodig van het werk in de disco en deden ze een tijdje iets anders. ‘Ga maar even schoonmaken.’ In die tijd rookten mensen ook nog binnen, sigaretten natuurlijk, dus het hing er altijd vol rook.
We hadden vrouwen bij de deur. De rest van de rosse buurt had mannen bij de deur, zoals de Hells Angels die een bar tegenover onze disco hadden. Uitsmijters, jongens met geschoren koppen, enorme kerels, weet je wel. We hadden twee vrouwen bij de deur, maar als iemand deze vrouwen opzij duwde en naar binnen liep, dan was het mijn taak om de hoek om te komen en – ‘biff’ – ze eruit te gooien.
We lieten eigenlijk iedereen binnen. We controleerden niet op drugs bij de deur. Als iemand met drugs in zijn zak binnenkwam, was dat oké. Zolang het in hun zak zat, was het onze zaak niet. Zodra ze het eruit haalden en gingen gebruiken, kwamen we en zeiden: ‘Hé, wegwezen.’
Ik was vroeger guard in Poona 1, geen samoerai, maar een Krishna-guard. We trainden regelmatig karate. Ik was erbij toen Vimalkirti een beroerte kreeg en neerviel. Het gebeurde bij mij in de les. We waren erg goed.
Dat was mijn taak in de disco. Het is maar één keer voorgekomen dat iemand grof was tegen een van de vrouwen bij de deur. We hadden afgesproken dat als iemand echt grof werd, ze gewoon opzij zouden gaan, hem of haar binnen zouden laten, en dat ik dan zou komen om het op te lossen. Het is maar één keer gebeurd.
Dat er vrouwen bij de deur stonden, gaf al de boodschap af: ‘Dit is een andere soort plek.’ We hielden niet van dronken Engelse toeristen – die werden niet binnengelaten. Het was echt een danspaleis. Om te dansen en plezier te maken. En dat deden we in de ruigste buurt van Nederland: de Amsterdamse rosse buurt.
De disco liep echt goed. Soms was het gewoon te gek; je liep daar om 2 of 3 uur ’s nachts binnen, en daar stond een tafel vol geld. Op een zaterdagavond kwamen er wel honderden mensen. 2,50 voor een biertje. 2,50 voor een cola. Heineken had daar een tank neergezet; ik denk dat het zo’n tank van 3.000 of 5.000 liter was. Je hoefde alleen maar op een knop te drukken en er ging geen bier verloren. Echt hightech, een nieuw systeem dat geld bespaarde.
Dus op kantoor stond dan een tafel vol geld, met mensen die het stonden te tellen en in plastic zakken deden. En dan hoorde je: ‘Gaat er iemand naar de commune?’
‘Ja, ik ga.’ En dan: ‘Hier. Neem deze zak mee.’
Die persoon fietste dan naar huis met 15.000 of 20.000 gulden. Het was een gekke tijd – maar echt prachtig.
Osho’s slechte pers
De disco liep heel goed en dat begon natuurlijk bekend te worden. Op een gegeven moment gingen we met zakenmensen om de tafel zitten om een tweede disco te openen op een toplocatie – het Rembrandtplein in Amsterdam was één van de ideeën.
Op dat moment begon de pers over Osho te schrijven en citeerde hem verkeerd over iets wat hij over Hitler had gezegd. Het leverde hem slechte publiciteit op. Het haalde de krantenkoppen: ‘Osho is voor Hitler’, wat totaal uit zijn context was gehaald.
We waren in gesprek met een joodse zakenman. Hij reageerde geschokt. Dus legden we hem uit: ‘Luister. Dit is wat de krant schrijft, maar dit is wat Osho werkelijk heeft gezegd. ‘ Toen we hem lieten zien wat Osho over Hitler had gezegd, keek hij ernaar en zei: ‘Ja, ik snap het. De pers verdraait de zaken. Maar ik heb nog steeds een probleem. Ik heb veel bedrijven. Als ik met jullie in zee ga, lijden mijn andere bedrijven verlies. Dus ik doe niet mee.’ En hij vertrok. We hadden begrip voor zijn standpunt; hij was een grote zakenman.
We zeiden: ‘Oké. Wat jammer, die berichtgeving in de pers. Want we hadden goede zaken kunnen doen.’
‘Ja, dat weet ik, want ik zie het in jullie disco. In de rosse buurt. Het is een lucratieve zaak. Jullie verdienen veel geld,’ antwoordde hij.
We werkten daar allemaal zonder betaald te worden. In feite had Osho misschien wel 10.000 mensen die ‘voor hem’ werkten – zeven dagen per week. Soms twaalf uur per dag. Over de hele wereld. Niemand vroeg om geld. Je kunt je wel indenken hoeveel je op die manier kunt verdienen. Ik bedoel, je hoeft geen lonen te betalen. Je hoeft geen premies of verzekeringen te betalen. We waren volledig zelfvoorzienend. **
En met dat geld vlogen we in één keer 100 mensen helemaal naar Portland of Seattle voor de Festivals. Niemand hoefde iets te betalen voor de reis. We konden heel goed voor onszelf zorgen.
Ramses Shaffy
Terwijl Zorba heel populair was, kreeg Osho wereldwijd slechte pers. Er was één swami, Ramses Shaffy, die beroemd was in Nederland. Dat was zijn oude naam. Toen hij sannyas nam, wilde hij graag een nieuwe naam, maar Osho gaf hem dezelfde naam: Swami Ramses Shaffy.
Hij was beroemd, zowel als acteur als zanger. Hij had nummer 1-hits in Nederland. Hij slaagde er altijd in om Osho in een positief daglicht te stellen. Het viel me op dat alles wat er in de pers over Osho verscheen altijd negatief was, behalve wanneer Ramses interviews gaf.
Hij wist hoe hij de journalisten een positief beeld van Osho moest geven. Hij vertelde me daar later over, en dit is iets wat volgens mij niet veel mensen weten. Toen we op de Ranch waren voor een festival, werd Ramses op een dag gevraagd om naar Osho te gaan. Toen hij daar was, bedankte Osho hem voor het feit dat hij erin geslaagd was een positieve pers over hem te krijgen.
Ik denk niet dat Ramses ooit iemand over deze ontmoeting heeft verteld. Ik denk dat ik de enige ben die het weet. Hij is een paar jaar geleden overleden. Hij was een behoorlijk wilde figuur. Maar iedereen in Nederland kende hem. Hij was een prachtig mens, en hij is nog steeds geliefd bij veel mensen.
Ontmoetingen met Sheela
Het ging allemaal heel goed met ons centrum en de disco.
Sheela kwam naar Europa om de communes te bezoeken en ons Osho’s boodschap over aids te brengen. Dit was in 1984. Ze was eerder – in 1982 geloof ik – naar Heerde gekomen, met de boodschap om de kleinere communes te sluiten en één grotere te vormen. Maar ik herinner me vooral toen ze in 1983 naar de Stad Rajneesh kwam.
In die tijd hoorden we niet veel over Osho. Hij was in stilte, ver van ons vandaan op de Ranch.
Dus Sheela komt naar de Stad Rajneesh, en ik ga naar deze bijeenkomst alleen maar om te vragen hoe het met Osho gaat. Dat is mijn grootste zorg. ‘Hoe gaat het met hem?’ We hadden niets van hem gehoord. Maar ze kon ons niets vertellen. Ze wist het niet. Vreemd. In plaats daarvan vertelde ze over haar shoppingtrip in Hongkong en een zeiltocht in Australië. En ik dacht: ‘Ja, maar hier ben ik niet voor gekomen.’
Weet je, het is leuk om te winkelen in Hongkong en zeilen is prachtig, maar hoe zit het met mijn vraag: ‘Hoe gaat het met Osho?’ Ze wist het niet. Oké.
In die tijd ging het echt goed met ons, we verdienden geld en hadden een prachtige commune. We stonden op het topje van de berg.
Een paar maanden later komt Sheela weer naar Amsterdam, nadat de hele situatie op de Ranch was ontploft. (Er was in juni 1983 een bomaanslag geweest op het Hotel Rajneesh in Portland, en we waren begonnen om Osho te beschermen met machinegeweren.)
Ik zei: ‘Nou, ik heb niet zo veel zin om naar Sheela te gaan luisteren. Laat mij maar in de receptie blijven. Als er iemand belt, kan ik de telefoon opnemen.’
De rest van de commune ging naar de bijeenkomst. Toen de mensen naar buiten kwamen, vertelden ze me wat Sheela had gezegd. ‘We mogen niet langer alleen naar buiten gaan. We mogen alleen nog maar in groepen door Amsterdam lopen. En we moeten wapens gaan aanschaffen.’
Ik zei: ‘Wat? Ik loop al jaren zonder problemen alleen door deze stad. Ik weet niet wat voor probleem ze ziet. Ik zie geen probleem. Er is geen probleem. Dit is allemaal onzin. En over het dragen van wapens – dit is Amerika niet! Dit is Amsterdam en hier is het bij wet verboden om een wapen te dragen. Als ik een wapen draag, kan de politie me arresteren en opsluiten. Dus ik ga geen wapen dragen. En als ik alleen de deur uit wil lopen, ga ik gewoon.’ Ik vond dat echt vreemd.
Dipo, Sheela’s Zwitserse echtgenoot
Toen had je nog die man, Dipo, die mee was gekomen, haar man. Hij was Zwitser. We hadden een kantoor aan een van de grachten, aan de Prinsengracht, waar ik werkte. Dipo zat daar op een bank en gooide allerlei mensen uit de commune. De een na de ander werd gevraagd om bij hem langs te gaan. Hij was een vreemde snuiter. Waarom gooide hij ze eruit? We zijn er nooit achter gekomen.
Dat vond ik maar niks! Eén man werd eruit gegooid omdat hij een vriendin had die niet in de commune woonde – hij bracht soms de nacht door in haar flat in plaats van in de commune. Dipo zei tegen hem: ‘Je moet kiezen. Of je laat je vriendin vallen, of je verlaat de commune.’
‘Wat is dit voor onzin? Wil je dat we in groepen op pad gaan? Wil je dat we wapens dragen?’
Nou, die man had tegen Dipo gezegd: ‘Nou, ik ga mijn vriendin niet opgeven. Ik ga mijn vrijheid niet opgeven. Dan ga ik wel weg uit de commune.’
Zoveel mensen die jaren in de commune hadden doorgebracht en op zo’n mooie en positieve manier hadden bijgedragen aan het opbouwen van alles, werden plotseling om de een of andere vreemde reden eruit gegooid.
Die Dipo, ik vond die vent maar raar. Net als alle andere mensen om Sheela heen. Er was nog een andere Duitse man, die was ook vreemd. Ze leek van vreemde mensen te houden.
Sheela’s vreemde mensen
Ik ging nog steeds naar Keulen voor mijn boekenhandel en daar kwam ik vrienden van de Ranch tegen die Sheela ook moeilijk vonden. Ze had hen naar Keulen of naar andere Europese communes gestuurd, zoals Nivedano. Sommigen van hen waren ook naar de commune in Amsterdam gekomen.
Even terzijde: tijdens een van die reizen naar Keulen ontmoette ik – puur toevallig – een oude vriend van mij. De laatste keer dat ik hem had gezien was op de Ranch, waar hij de tuin van Osho had ontworpen. Hij was korte tijd daarvoor vanuit Nederland naar de VS vertrokken en had daar samen met zijn broer een hoveniersbedrijf opgezet. Ik hoorde dat hij na de Ranch weer in dat bedrijf was gaan werken, waar hij veel succes had. Ik kende hem uit Nederland omdat we dicht bij elkaar hadden gewoond – nog voordat ik sannyas nam. Hij was zelfs de eerste persoon die ik ooit met een mala om had zien lopen. Hij was net terug uit India en begon tegen me te praten – zo ben ik eigenlijk via hem in Poona terechtgekomen.
Toen kwam er verandering in de situatie. Osho begon weer te spreken en niemand was meer geïnteresseerd in Sheela. Osho zei dat ze daarom nu vaker de communes in Europa wilde bezoeken. Osho zei: ‘Ik heb haar tot koningin gemaakt van een heel koninkrijk van sannyasins over de hele wereld.’ 1 en ‘Toen ik uit mijn stilte kwam, begon Sheela naar Europa, Australië en Japan te gaan; en ze wilde hier niet blijven.’ 2
Haar rol was uitgespeeld. Sheela verliet vervolgens de Ranch en Osho begon alles te onthullen wat ze had gedaan. Allemaal misdrijven. Absoluut.
Sheela vluchtte naar de Friese eilanden voor de noordkust van Duitsland. Je kunt daar met de boot vanaf Hamburg komen. Ik zag het nieuws over haar arrestatie daadwerkelijk in het 12-uurjournaal op de Duitse tv – ik zal dat nooit vergeten. Het werd maar één keer uitgezonden, om 2 uur, en nooit herhaald.
En wie zag ik naast haar zitten? Vidya. Zittend aan een tafel – een grote tafel. Een politieagent stond naast haar, en op de tafel lag een berg pillen. Ik dacht: “Mijn god, kijk eens. Deze mensen. Hoeveel waren ze met z’n allen? 10 of 15 in totaal, samen met Sheela. Maar tien mensen met zo’n hoeveelheid stimulerende en kalmerende middelen?
‘
Ze werden gearresteerd omdat de VS Sheela wilden arresteren. Daarom was de Duitse politie daar, maar toen vonden ze al die pillen… Wat hadden die pillen te betekenen? En dan dat hele verhaal over de wapens… Ik weet dat sannyasins in Hamburg daadwerkelijk op zoek waren geweest naar wapens. Ze gingen de straat op om wapens te kopen omdat Sheela dat wilde. Het was echt gek. Walgelijk.
Osho begon alles te onthullen en later werd hij gearresteerd.
Interview wordt vervolgd…
Bronnen
1 Osho, From Bondage to Freedom # 12 (26-09-1985-ochtend)
2 Osho, The Last Testament, Deel 3 # 3 (24-09-1985-middag)
Opmerkingen
* Een recente documentaire op de Nederlandse televisie liet zien dat XTC in Nederland werd geïntroduceerd in… de Zorba Disco. Mensen genoten er op een prachtige manier van, dansend en feestend, omdat het een milde, schone drug was zonder nadelige bijwerkingen. Het was een hype, maar zodra de georganiseerde misdaad zich realiseerde dat er veel geld mee te verdienen viel, begonnen ze het over te nemen. Tegenwoordig wordt een groot deel van de drugs vervuild door de producenten en misbruikt door de gebruikers.
** Het Amsterdamse Centrum en de Disco waren economisch zo succesvol dat ze de sociale zekerheid en werkloosheidsverzekering konden betalen voor al hun 200 leden, inclusief een jaarlijkse reis naar Rajneeshpuram voor het Zomerfestival – vliegticket en accommodatie – wat op zichzelf een verdere bijdrage was aan de Ranch.
Gerelateerde artikelen op Osho News
Seekers from the Low Lands
Dharmen (1956-2023)
Ramses Shaffy (1933-2009)
Interview with Dharmen
Externe links
Ramses Shaffy (sannyas.wiki)
Ramses Shaffy speelt in het Wajid Centre (sannyas.wiki)
Video met Engelse ondertitels, De Meester en het echte leven De Nieuwe Mens (docu Frank Wiering 2004) (youtu.be)
Beelden uit het archief (Osho News, Srajan, Veet Gyanam, Devabodhi) en Peter Elenbaas (elenbaasvisuals.nl)
Srajan is een Nederlandse vertaler van Osho’s boeken en levert regelmatig bijdragen aan de website van Vrienden van Osho en de nieuwsbrief.
Punya is de oprichtster van Osho News, auteur van vele interviews en van haar memoires On the Edge.
