Boeddha volgde de middenweg. Boeddha zei: noch dood, noch leven. Dat is wat sannyas betekent: noch gehechtheid aan het leven, noch afkeer ervan, maar gewoon in het midden staan. Boeddha zegt dus dat sannyas betekent dat je precies in het midden staat. Sannyas is geen ontkenning van het leven. Integendeel, sannyas is de ontkenning van zowel leven als dood. Wanneer je je noch met het leven, noch met de dood bezighoudt, word je een sannyasin.
Als je de tegenpolen van leven en dood kunt zien, dan is Boeddha’s inwijding in sannyas slechts een inwijding in de middenweg. Een sannyasin is dus niet echt tegen het leven. Als hij dat wel is, dan is hij geen sannyasin. Dan is hij in feite een neuroot; hij is naar het andere uiterste doorgeschoten. Een sannyasin heeft een zeer evenwichtig bewustzijn – precies in het midden.
‘Als het leven ellende is’, zegt de mind, ‘ga dan naar het andere uiterste.’ Maar voor boeddhisten is het leven ellende omdat je je in het uiterste bevindt. Dat is de boeddhistische opvatting: het leven is ellende omdat het zich in het ene uiterste bevindt, en de dood zal ook ellende zijn omdat het het andere uiterste is. Gelukzaligheid ligt precies in het midden; gelukzaligheid is evenwicht.
Een sannyasin is een evenwichtig wezen – neigt noch naar rechts, noch naar links, is noch links noch rechts: precies in het midden – stil, onbeweeglijk, kiest noch dit, noch dat, in een niet-kiezen, en blijft in het centrum.
Kies dus niet voor de dood. Kiezen is ellende. Als je voor de dood kiest, heb je voor ellende gekozen; als je voor het leven kiest, heb je voor ellende gekozen, omdat leven en dood twee uitersten zijn. En onthoud: het zijn twee uitersten van hetzelfde. Het zijn niet echt twee, maar alleen één ding dat twee polen heeft: leven en dood.
Als je het ene kiest, zul je tegen de andere pool in moeten gaan. Dat schept ellende, want de dood is in het leven besloten. Je kunt het leven niet kiezen zonder de dood te kiezen. Hoe zou dat kunnen? Op het moment dat je het leven kiest, heb je de dood gekozen. Dat schept ellende, want als gevolg van het feit dat je het leven hebt gekozen, zal de dood er zijn. Je hebt geluk gekozen: tegelijkertijd, zonder dat je het weet, heb je ongeluk gekozen, want dat hoort erbij.
Als je voor liefde hebt gekozen, dan heb je voor haat gekozen. Het andere is er intrinsiek in vervat; het ligt daar verborgen. En wie voor liefde kiest, zal lijden, want dan zal hij haten – en wanneer hij tot haat komt, zal hij lijden.
Kies niet, blijf in het midden. In het midden ligt de waarheid. Aan het ene uiteinde is de dood, aan het andere uiteinde is het leven. Maar deze energie die zich tussen deze twee beweegt, in het midden, is de waarheid. Kies niet, want kiezen betekent het ene verkiezen boven het andere. In het midden zijn betekent zonder keuze zijn. Dan laat je het geheel los. En als je niet hebt gekozen, kun je niet ellendig worden gemaakt.
De mens wordt ellendig gemaakt door te kiezen. Kies niet. Wees gewoon! Het is zwaar, het lijkt onmogelijk – maar probeer het. Telkens wanneer je twee tegenpolen hebt, probeer dan in het midden te zijn. Gaandeweg zul je het intuïtieve gevoel, de sensatie, leren kennen, en zodra je het gevoel hebt van hoe je in het midden kunt zijn – en het is iets delicaats, heel delicaat, het meest delicaat in het leven – zodra je dat gevoel hebt, kan niets je verstoren, kan niets je laten lijden. Dan besta je zonder lijden.
Dat is wat sannyas betekent: bestaan zonder lijden. Maar om zonder lijden te bestaan, moet je zonder keuze bestaan, dus blijf in het midden. En Boeddha heeft voor het eerst, zo bewust, geprobeerd een pad te creëren om altijd in het midden te blijven.
Osho: Het Boek der Geheimen #12
Image by Amore Seymour from Pixabay.