Een samenvatting door de auteur ter gelegenheid van de verschijning van de 3e druk.
*A Passage to America*: Een radicaal nieuwe kijk op Osho en een controversiële Amerikaanse commune
Osho – of Bhagwan Shree Rajneesh (1931-1990), zoals hij vroeger werd genoemd – combineerde diepzinnige oude wijsheid met een modern gevoel voor plezier. Voor hen die avontuurlijk genoeg waren om het vanzelfsprekende achter zich te laten, lag het voorheen onvoorstelbare voor het grijpen. En om te ontvangen. Seks en liefde met talloze partners en intimiteiten van lichaam, hart en ziel die nog nooit eerder waren ervaren. Toch was voor de meerderheid van hen die door het contact met hem en zijn meditaties ingrijpend waren getransformeerd, elke hoeveelheid aardse geneugten slechts een voorspel op weg naar iets onverklaarbaars en verleidelijks. Wat hij ‘verlichting’ noemde.
Zijn critici hadden een heel ander verhaal te vertellen. Zij zeiden dat hij een hightech-oplichter was die de jongeren en beïnvloedbaren, de rijke en de mooie mensen verlokte en hen uiteindelijk psychologisch, spiritueel en financieel te gronde richtte. Ze zeiden dat zijn feelgood, moreel vrijblijvende ‘filosofie’ een bedreiging vormt voor de aloude maatschappelijke instituties: het huwelijk, het gezin, de georganiseerde religie en de ‘beschaving’ zoals wij die ‘kennen’.
Bijna twee decennia lang was de Indiase mysticus een mediagenieke figuur. Een bron van inspiratie voor velen en van ergernis voor nog meer mensen. Na zijn arrestatie en uitzetting uit de Verenigde Staten in het najaar van 1985 verdween hij helemaal uit het nieuws. Zelfs toen hij nog leefde, dachten gewone mensen dat hij in de gevangenis zat of dood was. In feite werd hij vergeten. Weggespoeld door de vergeetput.
Wat was er gebeurd? Zijn tegenstanders zeiden dat de wezenlijke verdorvenheid van de man onherroepelijk aan het licht was gekomen en dat zijn leer in diskrediet was geraakt. Aan de andere kant van het verhaal stonden zijn ‘geliefden’ – zelfs dat woord schiet tekort in vergelijking met hun eerbied voor de man en wat hij had betekend, en nog steeds betekent, voor hun dagelijks welzijn – die zeiden dat zijn verdwijning van het wereldtoneel het gevolg was van een meedogenloze samenzwering door een evangelisch-christelijke Amerikaanse regering. Toen evangelisch, nu christelijk-nationalistisch.
Als je ‘Wild Wild Country’ hebt gezien, een populaire zesdelige Netflix-serie over Osho en zijn commune in Oregon, weet je hier al iets van. Maar bij lange na nog niet alles. Hoewel dit boek niet probeert het onmogelijke te doen en bruggen te slaan over de kloof tussen degenen die hem prijzen en degenen die hem willen begraven, is het bedoeld om de enorme leemtes op te vullen die die sterk tendentieuze serie opzettelijk heeft weggelaten. De makers konden hier onmogelijk niet van op de hoogte zijn geweest. Het boek, voor het eerst gepubliceerd in 1993, wordt alom erkend als het standaardwerk voor een historisch verslag van wat er zich afspeelde in en rond Rajneeshpuram (ook bekend als Rancho Rajneesh). Toch hebben ze op geen enkele manier geprobeerd contact op te nemen met de auteur om te horen wat hij te zeggen had. Waarom? Omdat ze het niet wilden weten. Ze kozen voor sensatie en schandaal in plaats van te proberen te ontdekken welke triggers tot welke reacties leidden? Wie deelde de eerste klappen uit?
Max Brecher heeft gekozen voor de grondigere, minder sensatiebeluste aanpak. Hij heeft stapels gerechtelijke en historische documenten (voornamelijk mediaberichten) doorgenomen en is het veld ingegaan om belangrijke en minder belangrijke spelers over de hele wereld te interviewen. Duizenden mijlen afgelegd, duizenden dollars en uren besteed. Vervolgens heeft hij het materiaal nauwgezet bestudeerd. De verbanden gelegd. Vergeleken en tegen elkaar afgewogen. Tussen de regels en leugens door gelezen om te zien wat er achter de schermen speelde. De verschillen tussen wat er in het openbaar werd gezegd en de ware motieven en aard van de gebeurtenissen. Met andere woorden: dit zijn gedocumenteerde feiten, geen uit de losse pols gegeven meningen.
*A Passage to America* is het eerste en tot nu toe enige boek dat de complexe geschiedenis systematisch bestudeert die leidde tot de uitzetting van Rajneesh en de ondergang van een commune-stad ter waarde van 150 miljoen dollar, centraal gelegen in ‘the middle of nowhere’. Het herziet oude misvattingen in het licht van nieuw bewijsmateriaal en bewijst zonder enige twijfel dat er niet één samenzwering tegen de man en zijn volgelingen bestond, maar wel emmers vol tegen beiden. Het waren complotten waar iedereen bij kon aansluiten, niet bepaald efficiënt en effectief georganiseerd door talrijke staats- en federale instanties en departementen met zeer uiteenlopende agenda’s. En het ging niet alleen om juridisch getint stalken – ‘We onderzoeken je wel tot we iets vinden! Wat dan ook!’ – er waren ook moordcomplotten.
Waarom? Het was niet alleen de bedoeling om een stadscommune te sluiten, maar ook om een man de mond te snoeren die de status quo bedreigde. Die deze nog steeds bedreigt. Uit de historische verslagen blijkt duidelijk dat Osho in de ogen van veel hoge Amerikaanse regeringsfunctionarissen een heropleving van de rebelse jaren zestig vertegenwoordigde. Ditmaal met een duurzame, alternatieve levenswijze. Niet zomaar door drugs aangewakkerde puberale rebellen zonder doel, maar volwassen mensen die wisten waar ze voor stonden en wat ze wilden bereiken. Mensen met verstand, kennis, middelen en doorzettingsvermogen. Iets wat ze koste wat kost de kop wilden indrukken.
Het doel van *A Passage to America* is om de feiten recht te zetten door duidelijk en consequent de muren van desinformatie in de pers af te breken die rond een man en zijn boodschap zijn opgetrokken en dik en hoog zijn geworden. Niet alleen voor nu, maar voor de eeuwigheid. Om te helpen bij het veiligstellen van zijn nalatenschap. Zodat mensen zich niet meteen afwenden bij het noemen van zijn naam en zeggen: ‘oud nieuws’. Het is op geen enkele manier – ik herhaal: op geen enkele manier – bedoeld om voor wie of wat dan ook met spandoeken te zwaaien of vlaggen te hijsen.
Degenen die bekend zijn met de eerste editie (400 pagina’s) moeten weten dat deze (575) een heel ander beest is. De nadruk lag toen op sensatiejournalistiek van het type ‘stop de persen’. Hier heb ik me dieper verdiept in de omvangrijke wetenschappelijke literatuur over dit en aanverwante onderwerpen en ben ik genereuzer geweest met het gebruik van bronvermeldingen. Sommige staan onderaan de pagina’s, langere uitweidingen zijn verwezen naar de eindnoten. Zonder in te boeten aan nauwkeurigheid en nauwgezetheid heb ik ook gekozen voor een meer literaire benadering. Passende ritmes, treffende metaforen en zorgvuldiger gekozen woorden. Het resultaat is, naar mijn mening, een sterker, strakker betoog en een rijkere, meer volwassen leeservaring.
Max Brecher werd in 1948 geboren in New York City. Hij studeerde aan de Columbia University, waar hij filosofie, psychologie en vergelijkende literatuurwetenschap studeerde. Zijn veelzijdige schrijverscarrière omvat journalistiek, het schrijven van romans en film. Hij heeft uitgebreid gereisd in Afrika, Azië, Europa en de Verenigde Staten. Hij woont nu op een berg in São Luis, Portugal, met zijn twee honden en de herinnering aan zijn overleden vrouw.
Vertaald van Sannyas Wiki: Synopsis of A Passage to America – 3rd edition
Meer: Osho News.